Avrupa’yı kavuran sıcak hava dalgası: Çocuklar ve yaşlılar için kritik uyarılar

—

Arkadaşlar, bakın başımıza gelenlere… Avrupa’yı saran o bunaltıcı sıcak hava dalgası var ya, işte o tam anlamıyla can yakıyor. Herkes yaşlıları düşünüyor, doğal olarak… Ama daha pazartesi günü Fransa’da iki çocuk bir otomobilin içinde hayatını kaybetti. İnanır mısınız, küçücük yavrular… Bu olay bize gösterdi ki, sıcak hava dalgaları karşısında çocuklar ne kadar savunmasız. Uzmanlar zaten “İnsan kaynaklı iklim değişikliği bu sıcakları daha sık, daha şiddetli ve daha uzun yapıyor” diyor. Neyse, devam…

Sıcaklıklar öyle bir seviyede ki, bu hafta Avrupa’da etkili olması beklenen bunaltıcı sıcaklar, 2003 yılındaki o büyük felaketle yarışıyor. Hatırlayın, 2003’te kıta genelinde yaklaşık 70 bin kişi hayatını kaybetmişti. Şimdi yine aynı senaryo mu oynuyor? Bilim insanları “Evet, yarışabilir” diyor. Korkutucu değil mi?

Gelelim işin can alıcı noktasına… Sıcaklıklar yükseldiğinde hem yaşlılar hem de küçük çocuklar vücut ısılarını düzenlemekte daha fazla zorlanıyor. Niye mi? Çünkü bu gruplar daha az terliyor. Terleme olmayınca vücut soğumuyor. Üstelik korunmak için başkalarının bakımına ihtiyaç duyuyorlar. Yalnız yaşayan bir yaşlı düşünün, ya da arabada unutulmuş bir bebek… İşte bu yüzden Lancet Countdown’ın 2026 Avrupa raporu diyor ki: “Sıcak hava dalgaları bir yaşın altındaki bebekleri ve 65 yaş üstü kişileri orantısız biçimde etkiliyor.”

Raporda öyle çarpıcı rakamlar var ki… 2015-2024 döneminde yaşlıların sıcak hava dalgasına maruz kalma oranı, 1991-2000 dönemine göre yüzde 266 artmış. Bebeklerde ise bu artış yüzde 121. Yani neredeyse her iki grupta da katlanarak büyüyen bir risk var. Düşünsenize, 10 yıl öncesine göre yaşlılar 3 kat daha fazla sıcak çarpması tehlikesiyle karşı karşıya. Bebeklerde de durum farklı değil.

Fransız epidemiyolog Noemie Letellier, AFP’ye şöyle demiş: “Yaşlıların aşırı sıcaklardan daha ağır etkilenmesi, hem fizyolojik sınırlılıklarla hem de yoksulluk, yalnızlık ve bakıma bağımlılık gibi sosyal etkenlerle bağlantılı.” Yani sadece vücut değil, sosyal durum da önemli. Paris’teki Pitié-Salpêtrière Üniversitesi Hastanesi Geriatri Bölümü Başkanı Jacques Boddaert de aynı şeyi söylüyor: “Sıcaklar yaşlı hastalar için gerçek bir çileye dönüşüyor.” Çünkü yaş ilerledikçe vücudun ısıyı kontrol etme kapasitesi azalıyor. Susuzluk hissi de zayıflıyor. Yani yaşlılar, susuz kaldıklarını geç fark ediyor. Kalp hastalıkları için kullanılan idrar söktürücü ilaçlar da cabası. Boddaert’in bir uyarısı daha var: “Yaşlılara bakım veren kişiler yaz aylarında tatile çıkarsa risk daha da büyüyor. Bu durum çok tehlikeli hale gelebilir.”

Letellier ise “Her yaşlı aynı risk düzeyinde değil” diyor. Ekonomik güçlük çekenler, kronik hastalığı veya engeli olanlar, sosyal olarak yalnızlaşmış kişiler daha kırılgan. Özellikle yalnız yaşayan yaşlı kadınlar… Erkeklere göre daha sınırlı kaynaklara sahip oldukları için ek risk altındalar. Bu kadınlar sıcakta klimayı açamıyor belki, belki yeterince su alamıyor.

Peki ya çocuklar? Aşırı sıcakların çocuk ölümlerine doğrudan yol açması nadir olsa da, yüksek sıcaklıklar birçok sağlık sorununu tetikliyor. Hamile kadınlar için risk daha da büyük. Journal of Climate Change and Health dergisinde 2024’te yayımlanan bir incelemeye göre aşırı sıcaklar, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi olumsuz doğum sonuçlarıyla ilişkilendiriliyor. Aynı çalışmada çocuklarda acil servis başvuruları, astım atakları, sıcak çarpması ve okul performansında düşüş riskinin de arttığı belirtiliyor. Climate Central’ın geçen yıl yayımladığı bir raporda ise iklim değişikliğinin, 200’den fazla ülkede son beş yılda hamileler için riskli sıcak günlerin yıllık ortalamasını en az iki katına çıkardığı uyarısı yapıldı. Yani sadece bugün değil, gelecek nesiller de tehdit altında.

İngiltere’de Portsmouth Üniversitesi’nden aşırı çevre koşulları ve fizyoloji uzmanı Doç. Heather Massey ne öneriyor? Bol su için, günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmayın. Evleri serin tutmak için gündüz perde veya panjurları kapatın, gece ise pencereleri açarak içeride biriken sıcaklığı azaltın. Basit önlemler ama hayati.

Bakalım bu sıcak hava dalgası nereye varacak? Avrupa’da termometreler rekor kırarken, can kayıpları da artıyor mu? Gelişmeleri takip ediyoruz…

Kaynak: Orijinal Haber